Özet Bilgi

Su, medeniyetlerin sürebilmeleri açısından en önemli doğal kaynaklardan biridir. Günümüzdeki modern yaşamda yeni yerleşimlerin kurulabilmesi, mevcut yerleşimlerin sosyal ve ekonomik anlamda gelişimleri ya da en azından devam edebilmeleri yeterli miktar ve kalitedeki suyun teminine bağlıdır. Su Şemsiye Grubu da bu bağlamda, suyun kalitesi, su yapı etkileşimi, suyun verimli kullanımı hususlarında ve farklı disiplinler ile suyun etkin ve verimli kullanılmasının yanı sıra su kalitesinin belirlenmesi ve GAP kapsamında su yönetimi açısından uygulayıcılara rehber niteliğinde çalışmalar yapmayı hedeflemektedir.


Başarı Ölçütleri

1-) Şanlıurfa ve GAP bölgesinin de yer aldığı Fırat ve Dicle Havzalarına ait iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisinin belirlenmesi

2-) Şanlıurfa ve GAP bölgesinin de yer aldığı Fırat ve Dicle Havzalarındaki sulama sistemleri üzerinde bulunan yapıların ve drenaj kanallarının gerçek ya da model ölçekli hidrodinamik analizlerinin yapılması

3-) GAP Bölgesinde sediment (katı madde) birikiminin azaltılması için model ya da gerçek ölçekli çalışmalar yapmak

4-) Harran Ovası’ndaki tarımsal atıklar kullanılarak adsorbent eldesi ve farklı sanayilerdeki atıksu arıtımında kullanılmasının araştırılması

5-) Fırat ve Dicle Havzalarına ait bölge ölçekli hidrodinamik taşkın modellerinin oluşturulması ve bölgeye uygulanması

6-) Başta tarımsal üretim planlamasına bağlı olmak üzere, diğer su kullanımı olan sektörlere temel teşkil edecek ve diğer alanlarda da uygulanmasına örnek olabilecek metodun alt yapısının oluşturulması

7-) Şanlıurfa ve GAP bölgesinin de yer aldığı Fırat ve Dicle Havzalarındaki yeraltı sularının izlenmesi ve kirliliğinin belirlenmesi

8-) Şanlıurfa ve GAP bölgesinin de yer aldığı Fırat ve Dicle Havzalarındaki çok bantlı uydu sistemleri ile mekânsal analizinin yapılması

9-) Etki oranı yüksek olan SCI/SCI-Exp kapsamında taranan dergilerde yılda en az 3 makale yapmak.

10-) Yapılan çalışma sonuçlarının çalıştaylar ile karar vericiler ile değerlendirilmesi.


Yürütücüler

Prof. Dr. M. İrfan YEŞİLNACAR, Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ


Anahtar Kelimeler

Su, Su Arıtımı, Sediment azaltma, Atık Su Arıtımı, Çamur Arıtımı, Adsorpsiyon, Biyosorpsiyon, Elektrokoagulasyon, Membran, Nitrifikasyon, Denitrifikasyon, CBS, Mekansal Analiz, Uzaktan Algılama, Görüntü İşleme, Jeo-İstatistik, Hidrodinamik Analiz, Sayısal Modelleme, Su Yapı Etkileşimi, Açık Kanal Akımları, Küresel Isınma, İklim Değişikliği, Kuraklık, Taşkın, Su Bütçesi, Su Ekonomisi, Su Politikaları, Kontaminasyon, Nitrat Kirliliği, Pestisitler, Sızma, Taşınım


Grup Tanımı

1-) Atıksu grubu, içme suyu arıtımı, evsel ve endüstriyel atık su arıtımı, çamur arıtımı konularında fiziksel, kimyasal, biyolojik, elektrokimyasal ve fizikokimyasal metodlar başta olmak üzere her türlü su ve atık su arıtım proseslerinin Fırat ve Dicle havzalarındaki uygulamalarını yapmaktan sorumludur.

2-) CBS ve uzaktan algılama grubu, Fırat ve Dicle havzalarındaki su grubunun amacı temel amacı doğrultusunda mekânsal problemlere sistematik ve teknolojik çözümler geliştirmekten sorumludur.

3-) Hidrodinamik grubu, su yapısının inşası sonrasında, su ve yapı etkileşimi sonucunda meydana gelecek olası olumsuzlukların engellenebilmesi amacıyla çalışmalar yapmaktan sorumludur.

4-) İklim değişikliği grubu, Fırat ve Dicle havzalarında iklim değişikliği ve buna bağlı olarak meydana gelecek olası kuraklık ve taşkın durumlarının belirlenmesi, bunun yanında iklim değişikliği ekseninde su kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacıyla çalışmalar yapmaktan sorumludur.

5-) Su ekonomisi grubu, suyun ekonomik üretkenliği üzerine çalışmalar yapmaktan sorumludur.

6-) Yeraltı suyu kirliliği ve kontrolü grubu, yeraltı sularında kirlilik durumlarının tespiti, nedenlerinin araştırılması, sürecin izlenmesi, remediasyonu ve su kirlilik kontrolü üzerinde araştırma ve geliştirme yapmaktan sorumludur.


Amaç

Grubun amacı Şanlıurfa ve GAP ekseninde suyun etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi için gerekli altyapı çalışmalarının yapılmasıdır. Bu bağlamda, bölgede iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisi, meydana gelen tarımsal atıkların değerlendirilmesi, uzaktan algılama ve CBS teknikleri ile mekânsal analizler yapılması, hidrodinamik analiz, yeraltı sularının incelenmesi ve su politikalarının oluşturulması olarak sıralanabilir.


B Planları

1-) İklim değişikliğinin belirlenmesinde kullanılacak meteorolojik verilerin eksik olması durumunda eksik verilerin ileri regresyon yöntemleri ile tamamlanması

2-) Hidrodinamik analizde farklı çözüm algoritmalarının denenmesi

3-) Uzaktan algılama verilerini (uydu, lazer tarama ve İHA verileri gibi) temel veri kaynağı olarak kullanmak

4-) Yüzeysel modellemede yüksek hata değerlerine ulaşılması ve dedeksiyon limiti altında kalacak parametrelerin planlanan modelleme çalışmalarında veri olarak kullanılamama riskini karşın farklı interpolasyon yöntemleri ile uygulama tekrarları arttırılacak ve her parametre için üretilen hata değerleri doğrultusunda en uygun yöntem ve yöntem parametreleri seçilmesi,

5-) Su kalite parametreleri arasında anlamlı istatistiksel ilişkilerin kurulamaması durumunda, doğrusal istatistik ilişki kurulamayan pestisit ve su kalite parametreleri arasında yapay sinir ağları ile uygun ilişki kurulması,

 


Yaygın Etki

Su hayatın devamı için elzem bir madde olup, tükenebilir bir kaynaktır. Özellikle temiz su ve sulamada kullanılacak suyun verimli kullanılması ülkenin refahı açısından stratejik bir hedeftir. Bu nedenle su şemsiye grubu olarak,

1-) Türkiye’nin en büyük entegre projesi olan GAP’ın merkez noktasında yer almamız nedeniyle, barajlarda depolanan suyun sulamada, enerjide ve içme suyu amacıyla kullanımında karar verici noktada bulunanlara rehber olma hedefi taşımaktayız.

2-) Sulamada kullanılacak suyun yeniden kullanılması ve alternatif kullanım yöntemlerinin araştırılması, depolanan suyun verimli kullanılmasını sağlayabilecektir.

3-) Türkiye’nin en fazla tarım üretimi yapan yerlerinden biri olan Harran Ovası’nda verilen suyun miktarının ve bu suyun kullanım politikası ile ilgili yerel idareler ile işbirliği sağlanacaktır.

4-) İklim değişikliğine bağlı olarak dönemsel olarak depolanan su miktarındaki değişimler enerji üretimi ve tarımsal sulamaya verilecek su miktarını etkileyeceğinden, tarihsel değişimler ve gelecek projeksiyonlar ile olası risklere karşı alınacak önlemler değerlendirilecek ve bu önlemler paydaşlara sunulacaktır.

5-) Bölgenin önemli sorunlarından biri olan aşırı sulamaya bağlı olarak artan yeraltı suyu seviyelerinin izlenmesi, ayrıca yerel kirleticiler ile teması kontrol edilecek, bu konuda alınması gereken önlemler yerel idareler ile paylaşılacaktır.

6-) Ayrıca bölgede bulunan farklı disiplinlerdeki mühendisler ile Fırat ve Dicle havzası ile ilgili yüksek lisans ve doktora çalışmaları yürütülecektir.

7-) Yapılacak çalışmalar başta ulusal ve Türkçe olmak üzere paydaşlar ile yapılacak çalıştaylarda sunulacak, ayrıca uluslararası kabul gören indeksli dergilerde (SCI/SCI-Exp) yayınlanacaktır.


Araştırma Ekibi

CBS

Prof. Dr.Saffet ERDOĞAN

Dr. Öğretim Üyesi Nizar POLAT

Dr. Öğretim Üyesi Mustafa ULUKAVAK

Arş.Gör. Yunus KAYA

Arş.Gör. Şeyma AKÇA

 

Atıksu

Prof. Dr. Sinan UYANIK 

Doç. Dr. Mehmet Fatih DİLEKOĞLU

Doç. Dr. Özlem DEMİR

 Doç. Dr. A. Dilek ATASOY

Doç. Dr. Deniz UÇAR

Doç. Dr. Mustafa ASLAN

Doç. Dr. Fatih DENİZ

Dr. Öğr. Üyesi Hakki GÜLŞEN 

Arş. Gör. Benan Yazıcı KARABULUT

Yüksek Lisans Öğr. Mazlum YAPİCİ

Prof. Dr. Ömer ŞAHİN (Siirt Üniversitesi)

Prof. Dr. Halil HASAR (Fırat Üniversitesi)

 

Hidrodinamik

Dr. Öğr. Üyesi Oğuz ŞİMŞEK

Prof. Dr. M. Sami AKÖZ (Cukurova Üniversitesi)

Prof. Dr. A. Alper ÖNER (Erciyes Üniversitesi)

Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ (Harran Üniversitesi)

Dr. Öğr. Üyesi N. Göksu SOYDAN (Mersin Üniversitesi)

İnş. Müh. Abdulnaser Mohammed SADEQ (Yüksek Lisans Öğrencisi)

İnş. Müh. Abdulkadir ÖZLÜK (Yüksek Lisans Öğrencisi)

İnş. Müh. Alaattin SEVEN (Yüksek Lisans Öğrencisi)

 

İklim Değişikliği

Prof. Kasım YENİGÜN (Kastamonu Üniversitesi)

Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ

Dr. Öğr. Üyesi Oğuz ŞİMŞEK

Dr. Öğr. Üyesi Reşit GERGER

İnş. Yük. Müh. Yavuz AVŞAROĞLU (Doktora öğrencisi)

İnş. Yük. Müh. Mehmet ŞEKER (Doktora öğrencisi)

İbrahim Halil İFŞAT (Yüksek Lisans Öğrencisi)

 

Su Ekonomisi

Prof. Dr. Bahri Karlı (Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi)

Prof. Dr. Kasım YENİGÜN (Kastamonu Üniversitesi)

Doç. Dr. M. Hakkı AYDOĞDU

Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ

Dr. Öğr. Üyesi Nihat KÜÇÜK

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Reşit SEVİNÇ

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet CANÇELİK

Dr. Öğr. Üyesi Reşit GERGER

Öğretim Görevlisi Şıh Müslüm AÇIKER

 Dr. Hatice Parlakçı DOĞAN

Zeliha ŞAHİN (Doktora öğrencisi)


İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar

GAP Bölge Kalkınma İdaresi

Türkiye Cumhuriyeti Orman ve Su İşleri Bakanlığı

Şanlıurfa Valiliği

Kalkınma Ajansları,

Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri


Araştırmacı Davetine Açık Pozisyonlar

  1. Hidrolojik Model oluşturma konusunda uzman
  2. Sediment taşınımı konusunda uzman
  3. Elektrokoagulasyon konusunda uzman
  4. Membran konusunda uzman


Çalışma Takvimi

01.01.2020-01.01.2023


Proje Bütçesi

Daha sonra güncellenecektir


Yayınlanmış Çalışmalar

Proje

Bakanlık Projesi, "Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde (GAP) Sulamadan Dönen Suların Kontrolü ve Yeniden Kullanımı İçin İyileştirilmesinin Araştırılması Projesi" Danışmanlar, Prof. Dr. Kasım YENİGÜN, Prof. Dr. M. İrfan YEŞİLNACAR, Doç. Dr. Dilek ATASOY, Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ

YEŞİLNACAR, İ. (TÜBİTAK PROJESİ), “Yeraltı sularında yüksek florürün oluşumu dağılımı insan sağlığına etkileri ve florür gideriminin araştırılması KB Şanlıurfa”

YEŞİLNACAR, İ. (TÜBİTAK PROJESİ), Harran Ovası Yeraltı Suyu Kalitesi ve Kirlenme Potansiyelinin Belirlenmesi, M.İ.Yeşilnacar yürütücü, tamamlandı.

KIRKGÖZ, M.S. ve GÜMÜŞ V. (2014) “Dolusavak Akımının Sayısal Modellemesi “, BAP Projesi, No:MMF2011D3.

GÜMÜŞ V. (2015) “Kritik Üstü Açık Kanal Akımının Deneysel ve Sayısal Olarak İncelenmesi “, HÜBAK Projesi, No:14110.

GÜMÜŞ V.  ve BAŞAK A. (2017) “Aşağı Fırat Havzasında Yapay Zekâ Yöntemleri Kullanılarak Kuraklığın Belirlenmesi“, HÜBAK Projesi, No:15107.

GÜMÜŞ V.  ve YEŞİLTAŞ Y. (2018) “Yapay Zeka Yöntemleri İle GAP Bölgesindeki Aylık Tava Buharlaşma Değerlerinin Tahmin Edilmesi“, HÜBAK Projesi, No:18013.

GÜMÜŞ V.  ve BAL Ş. (2018) “Değişken Enkesitli Açık Kanal Akımının Deneysel Ve Sayısal Modellemesi“, HÜBAK Projesi, No:17080.

 

Seçilmiş Yayınlar (SCI/SCI-Exp)

Aköz, M. S., Gümüş, V. ve Kırkgöz, M. S. (2014). Numerical Simulation of Flow over a Semicylinder Weir. Journal of Irrigation and Drainage Engineering (ASCE), 140(6): 04014016.

Şimşek O., Soydan, N. G., Gümüş V., Aköz, M. S. ve Kırkgöz, M.S. (2015). “Ani Bir Düşüdeki B-tipi Hidrolik Sıçramanın Sayısal Modellenmesi“. İMO-Teknik Dergi, 26(4): 7215-7240.

Gümüş, V., Şimşek, O., Soydan, N. G., Aköz, M. S., ve Kırkgöz, M. S. (2016). “Numerical Modeling of Submerged Hydraulic Jump from a Sluice Gate.” Journal of Irrigation and Drainage Engineering (ASCE), 142(1):04015037.

Gümüş, V. ve Algın H.M. (2017) “Meteorological and Hydrological Drought Analysis of the Seyhan-Ceyhan River Basins, Turkey“. Meteorological Applications, 24(1):62-73.

Gümüş, V. (2019) “Spatio‐temporal precipitation and temperature trend analysis of the Seyhan–Ceyhan River Basins, Turkey“. Meteorological Applications, 26(3):369-384.

Yenigün, K., İbrahim Wlat A., 2019, "Investigation of drought in the northern Iraq region", Meteorological Applications, Accepted: 8 January 2019,  2019;1–10

Yenigun, K., Ulgen, M.U., Aydogdu, M.H. and Yenigun, I., 2016, Investigation of the Maximum Flow Trends and Their Impact on Risk Levels of Spillways, Applied Ecology and Environmental Research, Volume 14, Issue:4, Page: 589-606.

Aydogdu, M.H. and Yenigun, K., 2016, "Farmers’ Risk Perception towards Climate Change: A Case of the GAP-Sanlıurfa Region, Turkey", Sustainability, Vol: 8, 806; doi:10.3390/su8080806.

Aydogdu, M.H. and Yenigun, K., 2016, "Willingness to Pay for Sustainable Water Usage in Harran Plain-GAP Region, Turkey", Applied Ecology and Environmental Research, Volume 14, Issue:3, Page 147-160.

Aydogdu, M.H., Karlı, B., Yenigün, K. and Aydogdu, M., 2016, "Evaluation of Farmers’ Willingness to Pay for Water under Shortages: a case study of Harran Plain, Turkey", Journal of Environmental and Agricultural Sciences (ISSN: 2315-5094), 4(1) pp. 033-041.

Aydogdu, M.H., Yenigun, K. and Aydogdu, M., 2015, "Factors Affecting Farmers' Satisfaction from Water User Associations in the Harran Plain-GAP Region, Turkey", Journal of Agricultural Science and Technology, Volume 17, Supplementary Issue, December, Page 1669-1684.

Aydogdu, M.H., Karlı, B., Yenigün, K. and Aydogdu, M., 2015, "The farmers’ views and expectations to the Water User Associations; GAP–Harran plain sampling, Turkey", Global Advanced Research Journal of Agricultural Science (ISSN: 2313-8629), 7:23-28.

Yenigün, K. and Ecer, R., 2013, "Climatic Change Impact on Water Resources by Overlay Mapping Technique", Meteorological Applications, 20: 427–438.

Gülşen H.,Yapıcıoğlu P. Greenhouse gas emission estimation for a UASB reactor in a dairy wastewater treatment plant.  International Journal of Global Warming., 2019. 

Demir, O., Performance of thermophilic anaerobic sludge digester after alkaline-assisted thermal disintegration optimization using response surface methodology.  Water And Envıronment Journal, 32(4), 597-606. 2018.

Uçar, D. Membrane Process for the Reuse of Car Washing Wastewater.  Journal of Water Reuse and Desalination, 8(2), 169-175. 2018.

Uyanık, S., “A Tracer Study for the Improvement of Hydrodynamic Properties of Anaerobic Baffled Reactors  ABRs ,” International Journal of Environmental Science and Development, vol. 9, no. 9, pp. 274–277, 2018.

Demir, O. and Rastgeldi B., Treatment of the Pistachio processing wastewater using Fenton’s, Ultrasound with Fenton’s, and Coagulation processes.  Environment Protection Engineering, 44(1), 167-180. 2018.

Demir, O. Synthesis of Fe3O4 Magnetic Nanoparticles and Investigation of Removal Capacity. Journal Of The Chemıcal Socıety of Pakıstan, 40(1), 111-122. 2018.

Şahinkaya, E. Yurtsever, A. ,Uçar, D. A novel elemental sulfur based mixotrophic denitrifying membrane bioreactor for simultaneous Cr VI  and nitrate reduction.  Journal of Hazardous Materials, 324, 15-21. 2017.

Türkmenler, H., Aslan, M. An Evaluation Of Operation And Maintenance Costs Of Wastewater Treatment Plants: Gebze Wastewater Treatment Plant Sample.  Desalination And Water Treatment, 76, 382-388, 2017.

Dilekoglu, M.F. "Use of Genetic Algorithm Optimization Technique in the Adsorption of Phenol on Banana and Grapefruit Peels." Journal of the Chemical Society of Pakistan 38.6, 2016.

Demir, O, Effects of ultrasound coupled with potassium permanganate pre treatment of sludge on aerobic digestion.  Advances in Environmental Research, 5(4), 251-262. 2016.

Demir, O and Filibeli, A., The investigation of the sludge reduction efficiency and mechanisms in oxic settling anaerobic  OSA  process.  Water Science and Technology, 73(10), 2311-2323, 2016.

Uçar, D., Çokgör E., Şahinkaya E., Simultaneous nitrate and perchlorate reduction using sulfur based autotrophic and heterotrophic denitrifying processes.  Journal of Chemical Technology & Biotechnology, 91(5), 1471-1477. 2016.

Uçar, D., Çokgör E. and Şahinkaya E. Evaluation of nitrate and perchlorate reduction using sulfur based autotrophic and mixotrophic denitrifying processes.  Water Science and Technology: Water Supply, 16(1), 208-218. 2016.

Kaya, M., Dilekoğlu, M. F., Şahin, Ö., & Saka, CPlasma treated sepiolite: a new adsorbent for removal of malachite green from contaminated water. Plasma Chemistry and Plasma Processing36(6), 1417-1430, 2016.

Uçar, D. Çokgör, E., Şahinkaya, E. (Heterotrophic autotrophic sequential system for reductive nitrate and perchlorate removal.  Environmental Technology, 37(2), 183-191, 2015.

Aslan M.,, Saatçi Yusuf Impacts Of Different Membrane Module Designs In Anaerobic Submerged Membrane Bioreactors.  Clean - Soil, Air, Water, 42(12), 1759-1764, 2014.

Aslan M.,, Saatçi Yusuf,Hanay Özge,Hasar Halil. Membrane Fouling Control In Anaerobic Submerged Membrane Bioreactor.  Desalination And Water Treatment, 52(40-42), 7520-7530. 2014.

POLAT Nizar, UYSAL Murat (2015).  Investigating performance of Airborne LiDAR data filtering algorithms for DTM generation.  Measurement, 63, 61-68., Doi: 10.1016/j.measurement.2014.12.017

POLAT Nizar, UYSAL Murat, TOPRAK Ahmet Suad (2015).  An investigation of DEM generation process based on LiDAR data filtering, decimation, and interpolation methods for an urban area.  Measurement, 75, 50-56., Doi: 10.1016/j.measurement.2015.08.008

UYSAL Murat, TOPRAK Ahmet Suad, POLAT Nizar (2015).  DEM generation with UAV Photogrammetry and accuracy analysis in Sahitler hill.  Measurement, 73, 539-543., Doi: 10.1016/j.measurement.2015.06.010

UYSAL Murat, POLAT Nizar (2015).  An investıgation of the relationship between land surface temperatures and biophysical indices retrieved from LANDSAT TM in afyonkarahısar (TURKEY).  Technical Gazette, 22, 177-181., Doi: 10.17559/TV-20140514212110

POLAT Nizar, UYSAL Murat (2018). An Experimental Analysis of Digital Elevation Models Generated with Lidar Data and UAV Photogrammetry, Journal of the Indian Society of Remote Sensing 46, 1-8. https://doi.org/10.1007/s12524-018-0760-8.


İletişim

Harran Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü,

Mardin Yolu 22. km Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü, Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

İrtibat Personel : Doç. Dr. Veysel GÜMÜŞ

E- posta : gumus@harran.edu.tr