Özet Bilgi

Harran Okulu Antik çağlardan beri kendinden söz ettirmeyi başaran Harran, M.Ö. XXIV yüzyılın öncesine ait Ebla Krallığı’nın merkezinde bulunan tablet arşivlerinde karşımıza çıkmaktadır. Harran; Hint, Çin, Eski Mısır ve Mezopotamya uygarlıklarının ürettiği bilimsel bilginin iletişim ağı içinde yer almaktadır. Büyük İskender’in Doğuya düzenlediği seferler sonucunda Yunan kültürünün yerli kültürlerle karışarak yarattığı Helen kültürü, Edessa ve Harran gibi antik şehirleri yoğun bir biçimde etkisi altına almıştır. İlkçağ ve İslam öncesi paganist kültür, Neoplatonik ve Hermetik anlayışa sahip okula İslam’ın hâkim olmasıyla antik dünya birikiminin çevirileri ardından üretilen özgün fikirler, Harran Okulunu cazibe merkezi yapmıştır. Harran’ın 640 yılında Müslümanlar tarafında fethedilmesinden sonra Harran Okulu belki de tarihinin en parlak dönemini yaşamıştır. İslami dönemde Ömer b. Abdülaziz ve Nurettin Zengi (1118- 1174) döneminde, yapılan takviyelerle Harran Okulu cazibesine cazibe katmıştır. Söz konusu dönemde, Harran ile yakın ve adeta rekabet halindeki Urfa’da bir medrese varken Harran’da dört adet medrese eğitim ve öğretimde bulunmaktaydı. Bu da sonraki dönemlerde bile Harran’ın bir ilim merkezi olarak kabul gördüğünü ortaya koymaktadır. Bağdat’ta Beytü’l Hikme’nin açılmasıyla bilgi göçü başlamış ardından 1262 yılında Moğol istilası ile şehir tahrip edilmiş ve bundan sonra Harran bir daha eski önemine bir türlü kavuşamamıştır. Harran'ın Moğollar tarafından alınması ve yıkılmasından sonra birçok bilgi kısmen kaybolmuş olmasına rağmen önemli sayılabilecek sayıda eser ve belgeler tüm dünyaya yayılmıştır. Harran Okulundaki bilgi birikiminin nasıl kazanıldığı ve söz konusu bilginin doğu ve batıya transferi, yoğunlaştırılmış arkeolojik kazılar ve ilgili tarihi belgeler toplanarak çözümlenmesi yapılacak ve elde edilen bilgiler Sanal Müze formatında fiziksel olarak canlandırılacaktır.


Başarı Ölçütleri

Bilginin antik çağlardan Harran okulu aracılığıyla Batı dünyasına nasıl aktarıldığının tesbiti

 

 


Yürütücüler

Dr. Öğr. Üyesi Fred B. Ernst


Anahtar Kelimeler

Tarihsel bilgi aktarımı, arkeolojik sit alanı, kazı, astronomi, felsefe, matematik, din, tıp, Yunanca, Arapça, Suryanice, müze, sanal müze, sanal gerçeklik, 3B arkeoloji


Amaç

  1. Bu şemsiye grubunun çalışma grupları tarafından yapılan tüm araştırmaların başlangıç noktası, Harran okulunun M.Ö. 3000 ve MS 1300 yılları arasında, özellikle MS.500 ile 1000 yılları arasındaki altın çağına odaklanarak ürettiği bilimsel çalışmaları toplamak, tercüme etmek ve yorumlamak,
  2. Bu bulgulara dayanarak Harran'da antik çağa ait bilgilerin Arapca’ya çevrilerek ve batıya, kendi bilimsel katkılarıyla zenginleştirilerek nasıl bilimsel bir merkez olarak hizmet ettiği gösterilecek ve bunun sonucunda Avrupa'ya bilgi transferinin nasıl yapıldığı ve Rönesans'ın ortaya çıkmasına olan katkıları araştırılacak,
  3. İlgili tüm çalışma gruplarının araştırma çalışmalarının bulguları Harran Okulu'nun oryantal ve batı dünyası için önemi sanal gerçeklik gibi yeni teknolojileri kullanılarak akademik dünyaya ve kamuoyuna sunulacaktır.
  4.  


B Planları

  1. Yurt içi mali destek çok sınırlı olabileceğinden, yurt dışından (özellikle AB) finansman arayışında bulunulacak,
  2. Türkiye'de yeterli uzmanlık mevcut değilse, yabancı uzmanların desteği (örn. Yunanca ve süryanice dillerinde tercüme için) alınacak,
  3. Göbeklitepe örneğinde olduğu gibi özel sektörden sponsorluk alınmak için gayret gösterilecektir.

 


Yaygın Etki

Eski Harran Okulu bir dünya bilim merkezi olup Şanlıurfa bölgesi ve özellikle Harran Üniversitesi'nin tanıtılması açısından stratejik bir hedeftir. Bu nedenle Harran Okulu şemsiye grubu olarak,

  1. Batı ve doğu dünyası arasında bilgi aktarımı iyi bilinen bir gerçektir. Ancak Harran'ın bu bağlamdaki önemi henüz derinlemesine bir araştırma konusu olmamıştır.
  2. Harran arkeolojik alanının% 95'inden fazlası henüz kazılmamıştır. Bu nedenle, ek kazıların Harran'ın bilgi aktarımında tam olarak oynadığı rolün önemli yeni bulguları ortaya çıkarması beklenmektedir.
  3. Yüzyıllar boyunca Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam dinleri Harran'da Al-Andalus'ta olanlara benzer barışçıl bir şekilde bir arada yaşadı.  Bu birlikteliğin Harran'ın bir bilimsel merkez olarak gelişimi üzerinde nasıl olumlu bir etkisi olabileceği henüz araştırılmamıştır. Ayrıca, putperestlik nispeten uzun bir süre varlığını sürdürdü.
  4. Günümüzde bir bölgenin kültürel zenginliğini sergilemek için klasik anlamda bir müze kurmak yeterli değildir. Özellikle genç insanların dikkati en yeni görüntüleme teknolojileri kullanılırsa çekilebilir. Ayrıca Harran'ın önemi konusunda Türkiye içinde ve dışında farkındalığı artırılmalıdır. Bu ancak internet de dahil olmak üzere iyi tasarlanmış bir medya stratejisinin uygulanmasıyla gerçekleştirilebilir.

 


Araştırma Ekibi

Prof. Dr. Abdullah EKİNCİ

Prof. Dr. Mehmet Önal

Prof. Dr. Veysi Günal

Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Kartal

Prof. Dr. Sedat Benek

Prof. Dr. Salih TUR

Prof. Dr. Saffet Erdoğan


İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar

  1. HafenCity University Hamburg, Almanya, Lab for Photogrammetry & Laser Scanning
  2. CNRS, Institut de Recherche et d'Histoire des Textes (IRHT) (FRANCE)
  3. Universitat Politecnica De Catalunya, Language and Speech Technologies and Applications (TALP UPC), Espanya
  4. Universitat Politecnica De Catalunya, VIMAC Virtual Innovation in Modeling the Architecture and the City lab, Espanya


Çalışma Takvimi

01.01.2020-01.01.2023