DOĞAL ORTAM İNSAN İLİŞKİLERİ ARAŞTIRMA GRUBU

Özet Bilgi

İçinde yaşadığımız ve oldukça hassas bir dengeye sahip olan dünyamız sadece insanlar için değil aynı zamanda diğer tüm canlılar için de yaşam kaynağıdır. Yaşadığımız yüzyılda modern teknoloji insanlara doğadan sonsuz yararlanma olanağı sağlamış; insanoğlunun bitmez tükenmez istekleri, doğal dengenin bozulmasından, türlerin yok olmasına kadar bir dizi olumsuz gelişme ile yüz yüze kalmamıza neden olmuştur. Tüm dünyayı ilgilendiren bu sorunlara çözüm arayışları, yakın geçmişte başlamış, uluslararası toplantı ve konferanslar düzenlenmiş, birtakım antlaşmalar çerçevesinde doğal kaynakların ve biyolojik çeşitliliğin yok oluşunu önleme ve doğanın ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı yoluna gidilmiştir. İnsanın yaşadığı doğal ortamdan optimum düzeyde yararlanabilmesinin yolu, doğal ortamı tanımaktan geçer. Doğal ortamdan sürdürülebilir ilkeler çerçevesinde yararlanmak, doğal ortam özelliklerinin (doğal ortam bileşenlerinin) tek tek analiz edilip sonuçların bütünsel bir şekilde değerlendirilmesi, doğal ortam ve kaynak değerlerin kullanımının, koruma kullanma dengesi çerçevesinde planlanması ile mümkün olabilir. Doğal Ortam İnsan İlişkileri Araştırma Grubu, sınırları belirli bir alanda doğal ortam özelliklerinin analizini (Jeoloji, Jeomorfoloji, paleocoğrafya, İklim, Bitki, Toprak ve Su özelliklerinin belirlenmesi), doğal ortam - insan ilişkilerinin (ortamın insan yaşamı üzerine etkilerini, insanın doğal ortam üzerine etkilerini, İnsanın doğal ortam üzerindeki faaliyetlerini) (Doğal afetler ve Arazinin kullanımı ve Planlanması) belirlenmesini ve bu kapsamda doğal ortamda hayata geçirilmesi olası alternatif planlama stratejilerinin belirlenmesi, planların hazırlanması veya bunlara yönelik altlık bilginin hazırlanmasını, bu tarz planların uygulanmasına yönelik ilgili kurum ve kuruluşların bilgilendirilmesi ve yönlendirilmesini amaçlar.


Başarı Ölçütleri

Doğal ortam üzerindeki insan faaliyetlerinin (nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyetler) özelliklerinin belirlenmesi

Doğal ortam insan arasındaki ilişki ve etkileşimin ortaya konulması

Güncel doğal ortam koşulları ile paleo-ortam koşulları arasındaki ilişkinin ortaya konulması,

Doğal ortamın optimal kullanımı ve korunmasına ilişkin alternatif planların geliştirilmesi ve önerilmesi,

Doğa korumaya yönelik koruma stratejilerinin belirlenmesi, somut önerilerin getirilmesi ve bunlara yönelik planlamaların önerilmesi

Türkiye’de ekolojik hassasiyetleri gereği korunması gereken alanların belirlemesi, bunlar üzerindeki insan baskısının tespit edilmesi,

Türkiye’de mevcut  bulunan potansiyel Millipark, Tabiat parkı, tabiat anıtı, biyosfer rezerv alanlarının belirlenmesi, 

Aşağıda belirtilen potansiyel alanlarda doğal ortam insan ilişkisinin veya başka bir ifade ile doğal ortam potansiyelinin belirlenmesi, buraya ilişkin ekolojik hassasiyetlerin belirlenmesi, buraya uygun doğa koruma stratejilerinin belirlenmesi ve planlanması,

Potansiyel alanlar şunlardır;   Kula ve Salihli Jeoparkı,  Şaphane Dağı, Aşağı Fırat Havzası ve çevresi , Derik İlçesi çevresi,  Atatürk Barajı ve çevresi ve  Türkiye’nin başka bölgelerindeki potansiyel alanlar,

Bu alanların doğal ortam özelliklerinin ayrı ayrı veya bütüncül bakış açısıyla belirlenmesi ve ortaya konulması,

İlgili proje sonuçlarına ilişkin kurum ve kuruluşlarla işbirliği sağlanması veya bunlara proje sonuçlarına ilişkin öneriler getirilmesi

Proje çalışmaları kapsamında yurt dışından bilim insanları ile işbirliği geliştirmek

Araştırma sonuçlarının en az 1 uluslararası bilimsel toplantıda sunulması,

Araştırma bulgu ve sonuçlarından SCI, SCI Ex. A&HCI, SCOPUS veya TR Dizin, tarama indexlerinden herhangi biri tarafından  taranan bir dergide en az 1 makale yayınlanması

 


Yürütücüler

Dr. Öğr. Üyesi A. Serdar AYTAÇ (Harran Üniversitesi)


Anahtar Kelimeler

Doğal Ekosistemler, Biyomlar, Doğal Ortam insan ilişkileri, Doğa koruma alanları, Sürdürülebilir Kalkınma, Koruma ve kullanma Dengesi, Fiziki Coğrafya Özellikleri, Beşeri ve Ekonomik Coğrafya Özellikleri


Grup tanımı

Bu grup  doğal ortam ile insan arasındaki karşılıklı ilişkileri incer. Bu anlamda doğal ortam bileşenleri ile insan ve insana ilişkin faaliyetleri ve bunların birbirini nasıl etkilediğini araştırır. Sözkonusu ilişki ve etkileşime bağlı oluşabilecek sorunlara çözüm önerileri getirmeye çalışır. Bunun için alternatif planlama stratejileri geliştirir.

 

 

 


Amaç

Sınırları belirli bir alanda doğal ortam özelliklerinin (Jeoloji, Jeomorfoloji, İklim, Bitki, Toprak ve Su özellikleri) analizini,

Paleocoğrafik şartların güncel koşullar üzerine etkisinin belirlenmesini,

Doğal ortam üzerindeki insan faaliyetlerinin (nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyetler) özelliklerinin belirlenmesini,

Doğal ortam- insan ilişkilerinin  (ortamın insan yaşamı üzerine etkilerini, insanın doğal ortam üzerine etkilerini) (Doğal afetler ve Arazinin kullanımı ve Planlanması) belirlenmesini,

Doğal ortamın optimal kullanımı ve korunmasına ilişkin alternatif planların geliştirilmesi ve önerilmesi, bunlara yönelik altlık bilginin hazırlanmasını,

Söz konusu alternatif stratejilerin planlanmasını, uygulanmasına yönelik ilgili kurum ve kuruluşların bilgilendirilmesi ve gerekli durumlarda ilgili kurumla işbirliği içinde çalışmayı amaçlar.

 


Araştırma Konuları

  • Jeomorfoloji
  • Klimatoloji
  • Biyocoğrafya (Vejetasyon Coğrafyası, Ekosistem, Doğa Koruma ve Planlama)
  • Hidrografya
  • Toprak
  • Arazi kullanımı ve degradasyonu
  • Beşeri ve Ekonomik faaliyetlere ilişkin diğer  hususlar

 


B Planı

Farklı alanlar farklı doğal ortam özelliklerine ve farklı kullanma – koruma önceliklerine sahiptir. Dünya üzerinde bazı alanlar sahip olduğu kaynak değerleri nedeniyle mutlak surette korunması gereken alanlar iken bazı alanlar ise tamamen insan kullanımına açık alanlardır. Her alanın bu açıdan kendine özgü özellikleri mevcuttur.  Her doğal ortamda korunması gerekli kaynak değerin niteliğine göre koruma öncelikleri, korumanın seviyesi ve stratejisi değişkenlik gösterir.  Söz konusu kullanma-koruma ve planlama stratejileri, alana göre değişiklik gösterir ve buna göre planlama stratejileri belirlenir. 

 


Yaygın Etki

Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı, sınırlı kaynak değerlere sahip dünyamızın yaşanabilir bir şekilde gelecek kuşaklara bırakılması açısından son derece önemlidir. Bu anlamda doğal ortamı oluşturan temel bileşenlerin (jeolojik, jeomorfolojik, klimatik, pedolohik, hidrolojik ve vejatif özellikler) ve ortamda yaşayan insanın faaliyetlerine ilişkin hususların bilinmesi doğanın ve doğal kaynak değerlerin sürdürülebilir kullanımı açısından büyük önem taşır. Doğal kaynakların doğru ve yerinde kullanımı ancak bunlarla ilişkili özelliklerin iyi analiz edilmesi, hassasiyetlerinin belirlenmesi ile yakından ilişkilidir.  Bu yönüyle bu araştırma grubunun araştırmalarının en temelde amacı gerek ülkemiz gerekse global ölçekte doğanın ve doğal kaynak değerlerin sürdürülebilir kullanımı ve gelecek kuşaklara yaşanabilir bir dünya bırakmaya yönelik sonuçların ortaya çıkartılması ile buna yönelik alternatif planlama stratejilerinin belirlenmesidir.

 


Araştırma Ekibi

Prof. Dr. M.Sait ŞAHİNALP

Prof.Dr. Tuncer DEMİR (Akdeniz Ünv.)

Prof. Dr. Sedat BENEK

Prof. Dr. Necmettin ELMASTAŞ (Harran Üniversitesi)

Prof.Dr. Veysi GÜNAL

Doç.Dr. Adnan SEMENDEROĞLU

Doç.Dr. Abdulkadir GÜZEL

Dr. Öğr. Üyesi Hurşit YETMEN

Arş. Gör. Mehmet ÖZCANLI

Ar.Gör. Ercan VURAL

Doktora Öğrencisi Mesut KOLBÜKEN (İTÜ)

Uzman Ömer KAYLI (Harran Üniversitesi),

Uzman Sezgin ABUKAN (Harran Üniversitesi)

 


İşbirliği Yapılabilecek Kurumlar

Dokuzeylül Ünv.,   Akdeniz Ünv.,   İstanbul Teknik Ünv.,  TÜBİTAK, MTA, Tarım ve  Orman Bakanlığı, DSİ, TPAO, TÜİK,

 


Araştırma Davetine Açık Pozisyonlar

Doğal Ortam insan ilişkileri ile ilgili konularda, Fiziki, Beşeri ve Ekonomik Coğrafya Konularında,  Araştırma yapmak İsteyen bütün araştırmacılar, yüksek lisans, doktora öğrencileri

 


Çalışma Takvimi

İP Faaliyet                                                                                                                               Süre

1   Araştırma alanının yer ve sınırlarının belirlenmesi                                                              1ay

2   Araştırmaya yönelik literatür taraması                                                                                3 ay

3   Araştırma alanına ilişkin taslak haritaların hazırlanması                                                    3 ay

4 Arazi çalışması (doğal ortam özeliklerin tespiti, doğal ortam insan  ilişkileri ve                      kullanma-koruma önceliklerinin belirlenmesi                                                                           3ay 

5 Alternatif plan ve önerilerin tespiti                                                                                         1ay

6 Sonuç raporunun  yazımı                                                                                                      1ay                                                                        

 


Bütçe

100 000 TL


Yayımlanmış Çalışmalar

Aytaç A.S., Semenderoğlu A., 2011. Amanos Dağlarının Orta Kesiminin Vejetasyon Coğrafyası. Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi, Cilt 2 Sayı 2 İzmir.

Aytaç A.S., ,Çaglak S., Bozdag E., Çiftçi C., (2014). Karacadağ’da (Şanlıurfa-Diyarbakır) Kış Turizmi Potansiyelini Belirleyen Fiziki Coğrafya Etmenleri, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(5), 293-305

Aytaç A.S., Semenderoğlu A., (2014). Amanos  Dağlarının Orta Kesimi ve Yakın Çevresinin İklim Özellikleri,  Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(2), 251-289

Aytaç A.S., Semenderoğlu A.,  (2012). Amanos Daglarının Orta Kesiminin Doğa Koruma Kriterleri Açısından Degerlendirilmesi. Anadolu Doga Bilimleri Dergisi(3), 1-14.,

Aytaç A.S., Yetmen H.,  (2017). Ekinyazı Çökme Dolini’nin Olusumu (Akçakale/Sanlıurfa). Journal of Current Researches on Social Sciences, 7(3), 469-484

Aytaç, S.A., Yetmen, H., Şahinalp, M.S., Benek, S., Elmastaş, N., Özcanlı, M., Şahap, A., 2016. Physical Geography of the Osmanbey Campus (Harran Universıty-Şanlıurfa) (Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü’nün (Şanlıurfa) Fiziki CoğrafyasI), The Journal of Academic Social Science (ASOS), Yıl: 4, Sayı: 36, Aralık 2016, s. 473-506.

 

Maddy D, Veldkamp Antony, Demir T., Aytaç A.S,  Scaife Rob,I. Boomer, I., Stemerdink C.,

Schirek T Wan, Aksay, S., Lievens, C., (2020). Early Pleistocene River Terraces of the Gediz River, Turkey, The Role of faulting, fracturing, volcanism, and travertines in their genesis. Geomorphology, 358, 1-18.,

Maddy D, Veldkamp Antony, Demir T., ,Hinsbergen D J J,Da Screeve,Schorl J M,Scaife Rob, Stemerdink Ce, Schirek T Wan, Bridgland D R, Aytaç A.S (2017) The Gediz River fluvial archive: A benchmark for Quaternary research in Western Anatolia. Quaternary Science Reviews 166:289-306

Maddy, D., Demir, T., Veldkamp, T., Aytaç A.S., and Scaife R. 2013. Quaternary environments in the upper catchment of the Kura river, northeastern Turkey: a context for early hominin occupation and migration., Heritage Turkey British Institute at Ankara Research Reports Volume 3.

Semenderoğlu, A., Aytaç A.S., 2005. Murat Dağı’nın Vejetasyon Coğrafyası. Ulusal Coğrafya Kongresi, İstanbul 29-30 Eylül 2005.

Semenderoğlu, A., Aytaç A.S., 2011. Fetrek Mağaraları (Vişneli-Kemalpaşa) Marmara Coğrafya Dergisi Sayı 23, Ocak 2011 İstanbul.

Semenderoğlu, A., Aytaç A.S., (2013). A Pseudokarstıc  Cave  in  Kumalar Mountain  Çakmaktepe Cave   Sandıklı  Afyon Turkey. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(4), 975-1002

Semenderoğlu, A., Aytaç A.S.,  (2012). The Geo Ecological Regions And Divisions Of Mount Murat Wets of Turkey. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 11(4), 1306- 1330.,

Semenderoğlu, A., Aytaç A.S.,  (2012).  The Local Biomes (Geo Biomes) of Mount Murat From a Geo-ecological Perspective West of Turkey. The Journal of Academic Social Science Studies(5), 609-632

Toy S, Aytaç  A. S., Kantor N., (2016). Human biometeorological analysis of the thermal conditions of the hot Turkish city of Sanliurfa. Theoretical and Applied Climatology, 1-13.,

Yetmen H.,  Aytaç A. S., Özcanlı  M., (2017). Harran Ovası’nın Kuraklık Analizi. ASOS JOURNAL-The Journal of Academic Social Sciences(46), 132-146

 

Yetmen H.,  Aytaç A. S., (2017). Meteorolojik Kosulların Dogu Karadeniz’de Kıs ve Ilkbahar Aylarında Görülen Orman Yangınlarına Etkisi: Çamburnu (Sürmene) Orman Yangını Örnegi. Journal of Current Researches on Social Sciences, 7(2), 363-375.,

 


İletişim

Dr. Öğrt. Üyesi Ahmet Serdar AYTAÇ

Harran Ünv. Fen. Edb. Fak. 

Coğrafya Bölümü

Osmanbey Yeleşkesi, Şanlıurfa

0 414 318 30 00 (1399)