Jeoinformasyon Araştırma Grubu

Özet Bilgi


Başarı Ölçütleri


Yürütücüler

Prof. Dr. Saffet Erdoğan


Anahtar Kelimeler


Özet Bilgi

Binlerce yıldır bilgi iletişim aracı olarak kullanılan haritalar, günümüzdeki teknolojik gelişmelerden faydalanarak farklı amaçlara hizmet eder hale gelmiştir. Mekânsal bilgiye ihtiyaç duyan tüm mühendislik uygulamaları için gereken proje altlık bilgileri Harita Mühendisleri tarafında üretilmektedir. Üretilen bu bilgiler mühendislik disiplinleri dışında idareci ve karar vericilerin de işlerini kolaylaştırmaktadır.  Bu kapsamda jeodezik yöntemler kullanılarak deprem, heyelan ve erozyon gibi doğal afetlerin sebep olduğu deformasyonlar bilimsel yaklaşımlarla izlenmektedir. Özellikle Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde artan deprem faaliyetlerinin izlenmesi ve tahminine yönelik ciddi çalışmalar yapılmaktadır. Türkiye’nin büyük ve verimli ovalarının yanı sıra birçok nehir ve bunların üzerinde kurulmuş barajların da bölgemizde bulunması, su, tarım, hayvancılık ve şehirleşme gibi konularını da ön plana çıkarmaktadır. Uydu görüntüleri, insansız hava araçları ve lazer tarama teknolojilerinin sağladığı veriler ile Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntemlerinin beraber kullanılması bölgesel ya da küresel anlamda yaşadığımız dünyaya ilişkin geniş çaplı mekânsal analizler yapmamıza imkân vermektedir.

 

 


Başarı Ölçütleri

  1. Barajların yoğun olduğu bölgemizde baraj gölleri ve kanallarına ait temizlik, alan ve debi gibi değişkenleri CBS ve Uzaktan Algılama ile izlemek, analiz etmek, özgün ve sistematik çözümler sunmak.
  2. Fırat ve Dicle havzalarındaki iller kapsamında, yer yüzey sıcaklığı, bitki örtüsü ve arazi kullanımı gibi olguların CBS ve Uzaktan Algılama teknolojileri ile incelemek.
  3. Tarımsal alanların Uydu görüntüleri ile izlenmesi ve CBS yaklaşımlarıyla sınıflandırılması.
  4. Bölgede meydana gelen tarihsel depremlerin incelenmesi ve bölgedeki aktif fayların belirlenmesi
  5. Bölge ve civarındaki sabit GNSS istasyonları kullanılarak global hız vektörlerinin belirlenmesi ve bölgede meydana gelen gerinim süreçlerinin takibi
  6. Bölgedeki depremlerin tahminine yönelik sabit GNSS istasyonları kurarak depremlerin iyonosfer tabakasında gerçekleştirdiği muhtemel değişimlerin izlenmesi ve bulguların değerlendirilerek deprem tahminine yönelik çalışmaların sürdürülmesi
  7. Türkiye’nin güneş aktivitesi en fazla olan bölgesinde Güneş izleme merkezinin kurulmasına yönelik çalışmaların ortaya çıkarılması.
  8. Nitelikli insan kaynağının oluşturulması için lisansüstü öğrenim gören öğrencilerin yürütülen çalışmalara dahil edilmesi.


Yürütücüler

  • Prof. Dr. Saffet ERDOĞAN

  • Dr. Öğretim Üyesi Nizar POLAT 

  • Dr. Öğretim Üyesi Mustafa ULUKAVAK


Anaktar Kelimeler

Coğrafi Bilgi Sistemleri, Mekânsal Analiz, Web Tabanlı Mekansal Bilgi Sunumu,

Uzaktan Algılama, Uydu görüntüleri, Hava Fotoğrafları, Görüntü işleme, Jeo-istatistik,

Deformasyon, plaka hareketleri, sismo-tektonik aktivite, iyonosfer, toplam elektron içeriği,

çok düşük frekanslı sinyaller, uzay iklim koşulları, deprem öncülü, jeomanyetik fırtına,

güneş işlekliği, manyetik alan değişimleri, güneş akısı, aşırı ultraviyole akısı, GPS.

 


Grup Tanımı

Jeoinformasyon çalışma grubu plaka hareketleri, sismo-tektonik, uzay iklim koşulları, manyetik alan değişimleri, güneş akısı, aşırı ultraviyole akısı, GPS, su, tarım, arazi örtüsü, şehir gelişimi, arazi yüzey sıcaklığı, buharlaşma ve doğal afet gibi güncel ve süreklilik arz eden konularda jeodezik ölçümler, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını temel girdi olarak kullanıp güncel durum değerlendirmesi, mekansal analiz, tematik sınıflandırma, tematik haritalama, istatistiksel analiz ve trend tahmini işlemlerini gerçekleştiren, elde ettiği sonuçlar ile İnşaat Mühendisliği, Çevre Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği gibi bir çok farklı disipline bilgi ve altlık sağlayan bir gruptur.

 


Amac

Fırat ve Dicle havzaları özelinde, Ulusal ve Uluslararası mekânsal problemlere ve ihtiyaçlara Jeodezi, CBS ve Uzaktan Algılama teknolojileri ile sistematik ve uygulanabilir çözümler geliştirmek. Bu kapsamda

  1. Şehrimiz kapsamında, GAP idaresi ve DSİ ile Baraj gölü ve kanalların uydu verileri izlenmesi konusunda iş birliğine gitmek.
  2. Deprem izleme anlamında gözlemi yapılmayan fayların sürekli ve düzenli ölçümlerini gerçekleştirmek,
  3. Bölgemizde buluna faylara ilişkin AFAD, Valilik, Belediye ve TÜBİTAK nezdinde girişimlerde bulunmak ve ortak projeler gerçekleştirmek.
  4. Bölgemizin jeodezik altyapını iyileştirmeye yönelik Kadastro Bölge müdürlüğüyle ortak çalışmalar yapmak
  5. Şehrimiz kapsamında, Tarım il müdürlüğü ile (her yıl) CBS ve Uzaktan Algılama teknolojileri kullanarak bitki deseninin belirlenmesi.
  6. Şehrimiz kapsamında, yer yüzey sıcaklığı haritalarını oluşturmak ve şehir planlanmasına katkı sunmak.
  7. Sistematik ve uzun vadeli gözlemlere yönelik TÜBİTAK projesi geliştirerek kalıcı sistemler oluşturmak

 


B Planları

  1. Şehrimiz kapsamındaki amaçlardan uyarlanabilir olanları bölgemizdeki diğer şehirlere uygulamak.
  2. Bu amaçla ilgi kurumlarda bulunan mühendislerden lisansüstü öğrenciler ile çalışmak
  3. GAP idaresi, Tarım il müdürlüğü, Belediye ve DSİ gibi taşra kurumlarından destek alınamadığı durumlarda TÜBİTAK ve Kalkınma ajansı gibi daha büyük kurumlarla çalışmak.
  4. Arazi uygulamalarında kullanılacak donanımların yetersiz kalması durumunda yurtiçi ve yurt dışı faaliyet gösteren firma, üniversite ve kurumlardan ücreti karşılığında hizmet alınması
  5. Yurt içi ve yurt dışı üniversitelerde benzer çalışmaları gerçekleştiren araştırma gruplarıyla birlikte ortak proje girişiminde bulunmak
  6. Gruptaki araştırmacı sayısını artırarak çalışan kişi üzerindeki iş yükünü azaltmak ve çıktıların kalitesini iyileştirmek

 


Yaygın Etki

Türkiye’nin en büyük bütünleşmiş projesi olan GAP’ın kapsamındaki iller içerisinde Jeodezi, CBS ve Uzaktan Algılama anabilim dalı olan tek bölüm olmamız sebebiyle bu alanda bölgemiz için rehber olma hedefi taşımaktayız. Yine bölgemizdeki Jeodezi, CBS ve Uzaktan Algılama alanındaki lisansüstü eğitim programımızın olması ve bu programa bölgedeki birçok kurumdan mühendisin katılması, amaçladığımız projeleri gerçekleştirme imkânı vermekte, kurumlarla iletişimi hızlandırmaktadır. Bu noktada Jeoinformasyon çalışma grubu:

  1. Türkiye’nin en fazla tarım üretimi yapan yerlerinden biri olan Harran Ovası’nda verilen suyun miktarının ve bu suyun kullanım politikası ile ilgili yerel idareler ile iş birliği sağlanacaktır.
  2. İklim değişikliğine bağlı olarak (özellikle termal uydu görüntüleri yardımıyla) dönemsel olarak depolanan su miktarındaki değişimler enerji üretimi ve tarımsal sulamaya verilecek su miktarını etkileyeceğinden, tarihsel değişimler ve gelecek projeksiyonlar ile olası risklere karşı alınacak önlemler değerlendirilecek ve bu önlemler paydaşlara sunulacaktır.
  3. Bölgenin önemli sorunlarından biri olan aşırı sulamaya bağlı olarak artan yeraltı suyu seviyelerinin izlenmesi, ayrıca yerel kirleticiler ile teması kontrol edilecek, bu konuda alınması gereken önlemler yerel idareler ile paylaşılacaktır.
  4. Çok bantlı uydu görüntüleri ile yıllık tarım ürün desenleri üretilecek.
  5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Çevresinin depremselliğinin belirlenecek
  6. Bölgede meydana gelen tarihsel depremlerin incelenerek bölgedeki aktif fayların belirlenmesi sağlanacak
  7. Bölge ve civarındaki sabit GNSS istasyonları kullanılarak global hız vektörleri belirlenecek ve bölgede meydana gelen gerinim süreçleri takip edilecek
  8. Bölgedeki aktif fayların bulundukları alanlarda mikro jeodezik ağlar tasarlanarak deformasyon süreçleri izlenecek

 


Araştırma Ekibi

Prof. Dr. Saffet ERDOĞAN

Dr. Öğretim Üyesi Mehmet YILMAZ

Arş. Gör. Abdulkadir MEMDUHOĞLU

Arş. Gör. Halil ŞENOL

Arş. Gör. Yunus KAYA

Arş. Gör. Şeyma AKÇA

Diğer Üniversitelerden Katılımcılar

Prof. Dr. Mualla YALÇINKAYA (Karadeniz Teknik Üniversitesi)

Prof. Dr. Hakan KARSLI (Karadeniz Teknik Üniversitesi)

Doç. Dr. Emine TANIR KAYIKÇI (Karadeniz Teknik Üniversitesi)

Doç. Dr. Serkan ÖZTÜRK (Gümüşhane Üniversitesi)

Doç. Dr. Raif KANDEMİR (Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi)

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa ŞENKAYA (Karadeniz Teknik Üniversitesi)

Dr. Öğr. Üyesi Hayrettin ACAR (Karadeniz Teknik Üniversitesi)

Dr. M. Arslan TARIQ (Pakistan National Centre for Physics, Centre for Earthquake Studies)

 


Yayınlar

  1. POLAT Nizar, UYSAL Murat (2015).  Investigating performance of Airborne LiDAR data filtering algorithms for DTM generation.  Measurement, 63, 61-68., Doi: 10.1016/j.measurement.2014.12.017
  2. POLAT Nizar, UYSAL Murat, TOPRAK Ahmet Suad (2015).  An investigation of DEM generation process based on LiDAR data filtering, decimation, and interpolation methods for an urban area.  Measurement, 75, 50-56., Doi: 10.1016/j.measurement.2015.08.008
  3. UYSAL Murat, TOPRAK Ahmet Suad, POLAT Nizar (2015).  DEM generation with UAV Photogrammetry and accuracy analysis in Sahitler hill.  Measurement, 73, 539-543., Doi: 10.1016/j.measurement.2015.06.010
  4. UYSAL Murat, POLAT Nizar (2015).  An investıgation of the relationship between land surface temperatures and biophysical indices retrieved from LANDSAT TM in afyonkarahısar (TURKEY).  Technical Gazette, 22, 177-181., Doi: 10.17559/TV-20140514212110
  5. POLAT Nizar, UYSAL Murat (2018). An Experimental Analysis of Digital Elevation Models Generated with Lidar Data and UAV Photogrammetry, Journal of the Indian Society of Remote Sensing 46, 1-8. https://doi.org/10.1007/s12524-018-0760-8.
  6. S Erdogan, I Yilmaz, T Baybura, M Gullu. Geographical information systems aided traffic accident analysis system case study: city of Afyonkarahisar Accident Analysis & Prevention 40 (1), 174-181
  7. S Erdogan. Explorative spatial analysis of traffic accident statistics and road mortality among the provinces of Turkey  Journal of safety research 40 (5), 341-351
  8. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M., Tanır Kayıkçı E. 2011. TUSAGA-Aktif (CORS-Tr) Ağ Noktalarının Tektonik Araştırmalarda Kullanılması Üzerine Bir Çalışma: Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi Örneği, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 18­22 Nisan 2011, Ankara.
  9. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M., Tanır Kayıkçı E. 2013. TUSAGA Aktif (CORS-TR) Saatlik Verileri ile Alansal ve Noktasal Gerinim Analizi: Van Depremi Örneği, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, 14. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 14-17 Mayıs 2013, Ankara.
  10. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M. 2016. Investigation of the effects of solar and geomagnetic changes on the total electron content: mid-latitude region, EGU General Assembly Conference, 17-22.
  11. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M. 2017. Precursor analysis of ionospheric GPS-TEC variations before the 2010 M7.2 Baja California earthquake, Geomatics, Natural Hazards and Risk 8 (2), 295-308
  12. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M. 2017. Investıgatıon of The Relatıonshıp Between Ionospherıc TEC Anomaly Varıatıons and Fault Types Before The Earthquakes, 4th International GeoAdvances Workshop, 14–15 October 2017, Safranbolu, Karabuk, Turkey.
  13. Ulukavak, M., Yalçınkaya, M., Tariq, MA. 2018. 2005 Kuzey Peru Depremi Öncesinde Ortaya Çıkan Muhtemel GPS-TEC Anomalilerinin İncelenmesi, Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi 3 (3), 214-221.
  14. Ulukavak, M., Demiryege, İ. 2019. Çok Düşük Frekanslı (VLF) Radyo Alıcıları ile M≥ 6.0+ Deprem Öncülerinin İncelenmesi, GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies, 2(1), 23-39.
  15. Tariq, MA., Shah, M., Ulukavak, M., Iqbal, T. 2019. Comparison of TEC from GPS and IRI-2016 model over different regions of Pakistan during 2015–2017, Advances in Space Research, 64(3), 707-718.
  16. Ulukavak, M., Inyurt, S. 2020. Seismo-ionospheric precursors of strong sequential earthquakes in Nepal region, Acta Astronautica 166, 123-130.

 


İletişim

Harran Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü,

Mardin Yolu 22. km Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü, Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü

İrtibat: Dr. Öğr. Üyesi Nizar POLAT,

e- posta : nizarpolat@harran.edu.tr